Jaka jest Twoja Maryja?

Wśród wielu przedstawień Św. Łukasza, patrona Hiszpanii introligatorów, lekarzy, malarzy i rzeźbiarzy, notariuszy, rzeźników, złotników zastanawiający jest dzieło, które możemy podziwiać w Muzeum Narodowym w Warszawie. „Święty Łukasz malujący wizerunek Marii”  autorstwa prawdopodobnie Jakuba Beinharta,  kompozycja rzeźbiarska, będąca jedynym zachowanym elementem pierwotnego retabulum ołtarzowego dedykowanego świętemu Łukaszowi pozostawia widza z zadaniem.

Płaskorzeźba przedstawia po prawej stronie św. Łukasza malującego obraz Maryi natomiast z lewej strony tuż przed sztalugami Ewangelisty ukazana jest Matka Boża tkająca szatę. W dolnej części dzieła widzimy – u stóp Marii bawiące się dziecko – Jezusa, a pod krzesłem Łukasza ukrywa się wół – atrybut świętego.

Scena zatrzymana jest we wnętrzu średniowiecznej komnaty. Postacie ukazane są naprzeciw siebie, jakby patrzyły sobie w oczy. Jednocześnie każde skupione jest na wykonywaniu swojego zadania. Matka tka szatę, Łukasz maluję Matkę. Żadne z nich nie dominuje. Jakby bohaterem dzieła nie był tylko Łukasz ale również i Matka Boża.

 

By Creator:Jacob Beinhart - Praca własna (BurgererSF), CC0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=12443260
Jacob Beinhart – Praca własna (BurgererSF), CC0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=12443260

O ile wół został na stałe wpisany jako symbol św. Łukasza (Jego Ewangelia skupia się na głównie na ofiarnej śmierci Chrystusa, a wół zawsze był uznawany za zwierzę ofiarne, również w opisie Bożego Narodzenia wół, razem z osłem, jest świadkiem narodzin Mesjasza) o tyle szata nad którą pracuje Maryja już nie jest już tak oczywistym jej atrybutem. Motyw Matki Bożej, która wykonuje tunikę bez szwu z Dzieciątkiem bawiącym się u jej stóp został zaczerpnięty z ryciny Wita Stwosza Św. Rodzina. Nawiązuje on do czczonej w Trewirze relikwii szaty Chrystusa. Zgodnie z Ewangelią, miała ona być cała tkana a żołnierze rzymscy rzucili o nią los tuż przed rozpoczęciem drogi krzyżowej Jezusa. Zgodnie z tradycją, cesarzowa Helena – matka Konstantyna Wielkiego – przywiozła ją w 326 roku z Ziemi Świętej. Tunika została odnaleziona w 1196 roku w trakcie prac remontowych w katedrze św. Piotra w Trewirze. Była popularna już we wczesnym średniowieczu.

W płaskorzeźbie tunika jest zestawiona z cudownym obrazem, jaki wykonuje św. Łukasz. Oba przedmioty miały ułatwiać kontakt wiernych z samym Bogiem.

Jedna z legend, o której wspomina Teodor Lektor ukazuje Św. Łukasza jako malarza ikon, Jeden z tych wizerunków zabrała z Jerozolimy Eudoksja, żona cesarza Teodozjusza II, stąd przypisywane mu autorstwo   m. in. obrazu Theotokos czy Czarnej Madonny.

W przedstawieniu zastanawiający jest  pusty obraz na sztaludze przed św. Łukaszem. Być może jest to przestrzeń dla widzów, obserwatorów, jeden wizerunek Marii już jest, po lewej stronie  – ogólny, charakterystyczny,  dla podobnych dzieł. Dzieło pozostawia nam zadanie namaluj własny obraz widzenia Twojej Marii? Jaki będzie?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *